آزمایشگاه انتقال حرارت
آزمایشگاه انتقال حرارت
جابجایی آزاد و اجباری
یکی از مکانیزمهای انتقال گرما انتقال حرارت به روش جابجایی میباشد. انتقال حرارت به شیوه جابجایی به دو صورت جابجایی آزاد و جابجایی اجباری رخ میدهد. جابجایی آزاد، به علت اختلاف چگالی ناشی از تفاوت دما و توسط نیروی بویانسی رخ میدهد که بدون وجود نیروی جاذبه جابجایی آزاد رخ نخواهد داد. در جابجایی اجباری، حرکت سیال در اثر عوامل خارجی نظیر فن یا باد به وجود میآید.انتقال حرارت بهروش جابجایی تابع سرعت سیالی، چگالی، ضریب هدایت حرارتی (k) و ویسکوزیته سیال میشود.این دستگاه امکان بررسی انتقال حرارت به هر دو روش جابجایی آزاد و اجباری را با المانهای متفاوت برای دانشجویان فراهم میکند.
آزمایش های قابل انجام توسط این دستگاه عبارتند از:
· مطالعه جابجایی آزاد و اجباری روی المانهای مسطح و میلهای
· بررسی رابطه بین سرعت هوا و دمای سطح در حالت جابجایی آزاد و جابجایی اجباری
· محاسبه ضریب انتقال حرارت، بازده و نرخ انتقال گرما

دستگاه تشعشع
تشعشع حـرارتـی یک از روشهای انتقال حرارت است که با مکانیزمهای دیگر انتقال حرارت (جابجایی و هدایت) کاملاً تفاوت دارد. انتقال حرارت به طریق تشعشع در محیط خلاء نیز صورت می گیرد و مانند دو مکانیزم دیگر احتیاج به محیط واسطه (Media) ندارد. انتقال حرارت تشعشعی در صنایع به خصوص کوره ها و بسیاری از فرآیندهای گرمایش، سرمایش، خشککردن صنعتی و همچنین روشهای تبدیل انرژی نظیر احتراق سوخت فسیلی و تشعشع خورشیدی رخ میدهد.این دستگاه با داشتن منبع تولید حرارت و نور قابل تنظیم و فیلترهای رنگی مختلف گستره انجام آزمایشات را افزایش میدهد.
آزمایش های قابل انجام توسط این دستگاه عبارتند از:
· بررسی قوانین اساسی حاکم بر تشعشع گرمایی توسط دو نوع منبع نوری و گرمایی
· بررسی اثر قرارگیری سطوح مقابل هم در انتقال حرارت تشعشعی
· بدست آوردن ضریب صدور (Emissivity) برای صفحات مختلف در انتقال حرارت تشعشعی
· بدست آوردن اثر زاویه دید (Shape Factor) در انتقال حرارت تشعشعی
· بررسی قانون لامبرت
· بدست آوردن ثابت استفان بولتزمن

چگالش
هنگامی که بخار در تماس با سطحی قرار بگیرد که دمای سطح کمتر از دمای اشباع بخار باشد، بخار میعان پیدا کرده، سطح را خیس میکند و میعانات در اثر نیروی وزن به سمت پایین جاری میگردند. با توجه بهخاصیت ترشوندگی سطح، میعان به دو صورت قطرهای یا فیلمی رخ میدهد. اگر مایع سطح جامد را کاملاً خیس کند و یک لایه از مایع روی سطح را کاملاً بپوشاند، میعان فیلمی رخ میدهد. اما اگر مایع ایجاد شده روی سطح بهصورت یکنواخت نبوده و تنها قطراتی روی سطح بهصورت پراکنده بهوجود بیاید میعان قطرهای رخ میدهد.دستگاه حاضر به گونهای طراحی شده است که کار با آن بسیار ساده است و امکان مشاهده همزمان میعان فیلمی و قطرهای روی کندانسور را ممکن میسازد. این دستگاه از یک محفظه شیشهای تشکیل شده است.یک هیتر درون محفظه قرار دارد و سیال مورد نظر درون محفظه شیشهای ریخته میشود. به منظور مشاهده میعان فیلمی و قطرهای دو کندانسور به صورت عمودی در محفظه تعبیه شده است .
آزمایش های قابل انجام توسط این دستگاه عبارتند از:
· مطالعه انتقال حرارت هدایتی در فرآیند چگالش
· مطالعه انتقال حرارت در فرآیند چگالش
· بررسی اثر دما و فشار بر فرآیند چگالش
· مشاهده میعان قطرهای و فیلمی
· محاسبه ضریب انتقال حرارت

مبدل حرارتی پوسته لوله
مبدل حرارتی پوسته - لوله متداولترین و پرکاربردترین نوع مبدلی است که در صنعت مورد استفاده قرارمیگیرد و برای کاربردهای مختلف و در اندازههای گوناگون ساخته میشود. از این نوع مبدلها به منظور تبخیر یک مایع یا کندانس کردن یک بخار و یا انتقال حرارت بین دو مایع استفاده میشود. این نوع مبدل ها از تعداد زیادی لوله حاوی سیال که بخش خارجی آن با سیال دیگری در تماس می باشد، تشکیل یافته وعمل انتقال حرارت از طریق سطح واسط که همان بدنه یا جداره لوله است امکان می پذیرد.
آزمایش های قابل انجام توسط این سیستم عبارتند از:
· آشنایی با فرآیند انتقال حرارت در مبدلهای حرارتی پوسته و لوله
· بررسی تأثیر انواع جریانها (همسو و غیرهمسو) در اندازهگیری میزان تبادل حرارت
· محاسبه ضریب انتقال حرارت کلی و راندمان در مبدلهای حرارتی پوسته و لوله
· بررسی موازنه انرژی در مبدلهای حرارتی پوسته و لوله
· برآورد اتلاف حرارت و تأثیر نرخ جریان روی انتقال حرارت در مبدلهای پوسته و لوله
· مقایسه با انواع دیگر مبدلهای حرارتی

سطوح گسترش یافته
مبحث سطوح گسترش یافته معمولاً جهت بررسی توزیع دما، انتقال حرارت به روش رسانش )هدایت( در جسم جامد و یا انتقال حرارت به روش همرفت و تشعشع از سطح جانبی جسم جامد به کار می رود.راستای انتقال حرارت از سطح جانبی جسم عمود بر جهت انتقال حرارت در طول جسم خواهد بود. برای هر فین)سطح گسترش یافته( می توان گردایان دما را بر حسب ضریب هدایت ماده تشکیل دهنده فین و میزان اتلاف انرژی از جسم به محیط اطراف به دست آورد. این دستگاه وسیلِه ای مناسب برای تحقیق در مورد اثر جنس فین و دمای مبنا در توزیع دما و انتقال حرارت در فین ها است.
آزمایش های قابل انجام توسط این سیستم عبارتند از:
· بررسی اثر جنس فین بر توزیع دما و انتقال حرارت در فینها
· بررسی اثر دمای مبنا بر توزیع دما و انتقال حرارت در فینها

ضریب هدایت حرارتی سیالات
هنگامی که در جسمی گرادیان دمایی وجود داشته باشد، انتقال انرژی از ناحیه دارای دمای بالا به ناحیه دارای دمای پایینتر صورت میگیرد.انتقال حرارت به شیوه هدایت توسط مولکول های سازنده جسم صورت می گیرد. دمای هر نقطه به انرژی مولکولهای گاز در همسایگی آن نقطه وابسته است .در صورت وجود گرادیان دما انتقال انرژی توسط هدایت در جهت کاهش دما صورت میگیرد. در مایعات نیز وضعیت تقریباً مشابهی اتفاق میافتد با این تفاوت که فاصله مولکولها نزدیکتر بوده، فعل و انفعال مولکولی قویتر میباشد.دستگاه حاضر با انتخاب شکاف و روزنهای بسیار کوچک بین دو المان، انتقال گرمای ناشی از همرفت قابل چشم پوشی میباشد. همچنین بدلیل دماهای پایین و سطوح پالیش شده، سهم انتقال گرما از طریق تشعشع نیز بسیار ناچیز است .این دستگاه قابلیت اندازهگیری ضریب هدایت حرارتی سیالات را دارا می باشد. دستگاه شامل سه لایه استوانهای شکل است. در درونی ترین لایه هیتر و در بیرونی ترین لایه آب شهر جریان دارد. در لایه میانی سیال مورد نظر محبوس میگردد.
آزمایش های قابل انجام توسط این سیستم عبارتند از:
· بررسی قوانین حاکم بر هدایت حرارتی
· اندازه گیری ضریب هدایت حرارتی هوا

هدایت جامدات
انتقال حرارت به طریق هدایت در داخل اجسام موقعی پدید میآید که گرادیان دمایی بین دو نقطه از جسم ایجاد شود، هر قدر گرادیان دما بیشتر باشد شدت انتقال حرارت زیادتر خواهد بود. هدایت، انتقال انرژی از ذرات پرانرژی به ذرات کمانرژی در یک ماده است که توسط فعل و انفعال بین ذرات صورت میگیرد. در جامدات هدایت توسط فعالیت اتمی به شکل ارتعاش شبکهها صورت میگیرد. رسانش در هر سه حالت جامد، مایع و گاز صورت میپذیرد اما انتقال گرما به این روش در جامدات بیشتر از مایعات و گازهاست، زیرا هر چه مولکولها به هم نزدیکتر باشند گرما با سرعت بیشتری در ماده منتقل میشود.دستگاهی که در اختیار شماست امکان میدهد ضریب هدایت حرارتی برای جامدات را در دو سیستم خطی و شعاعی ممکن میسازد، هر دو قسمت خطی و شعاعی دارای ترموکوپلها هستند که درجه حرارت را در نقاط مختلف با دقت 0.1درجه سانتیگراد نشان میدهد. یک المان حرارتی جهت تولید حرارت در قسمت گرم به کار رفته است و جهت خنک کردن بخش سرد از آب شهر استفاده میشود.
آزمایش های قابل انجام توسط این سیستم عبارتند از:
· مطالعه اثرات سطح تماس در انتقال حرارت هدایتی جامدات
· مطالعه اثر جنس المانها در انتقال حرارت هدایتی
· ترسیم منحنیها ، پروفیل خطی و شعاعی دما
· بدست آوردن ضریب انتقال حرارت هدایتی در مدلهای شعاعی و محوری

دستور کار آزمایشگاه انتقال حرارت
اعضای کارگاه:
1- مسئول علمی کارگاه: آقای دکتر مجید محمدی- ایمیل: m.mohammadi@qut.ac.ir
2- کارشناس آزمایشگاه: آقای محمدفرید کرم الهی - شماره: 02536169000 داخلی 564
